Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od tego podatku są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

W art. 232 kodeksu pracy ustawodawca zobowiązał pracodawców do zapewnienia sowim pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednich posiłków, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych. Przepisy szczegółowe w tym zakresie znalazły się w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. nr 60 poz. 279).

§ 3 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje, że pracodawca zapewnia posiłki pracownikom wykonującym prace:

1. związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 2000 kcal (8375 kJ) u mężczyzn i powyżej 1100 kcal (4605 kJ) u kobiet,
2. związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet, wykonywane w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura poniżej 10oC lub wskaźnik obciążenia termicznego (WBGT) wynosi powyżej 25oC,
3. związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet, wykonywane na otwartej przestrzeni w okresie zimowym; za okres zimowy uważa się okres od dnia 1 listopada do dnia 31 marca,
4. pod ziemią.

Posiłki te powinny zawierać odpowiednią wartość energetyczną.

Dodatkowo rozporządzenie to wskazuje, że w sytuacji, gdy pracodawca nie ma możliwości wydawania posiłków ze względu na rodzaj wykonywanej pracy przez pracowników lub ze względów organizacyjnych, może im zapewnić w czasie pracy (§ 2 ust. 2):

1. korzystanie z takich posiłków w punktach gastronomicznych,
2. przyrządzanie posiłków przez pracownika we własnym zakresie ale z otrzymanych produktów

Ponadto w § 8 tego rozporządzenia ustawodawca wskazał, że pracownikom nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za posiłki.

Z powyższych przepisów można zatem wyciągnąć następujące wnioski:

• nie stanowią opodatkowanego przychodu pracownika posiłki otrzymane od pracodawcy zgodnie z przepisami powyższego rozporządzenia
• nie stanowią opodatkowanego przychodu pracownika artykuły spożywcze otrzymane przez pracowników od pracodawcy w celu samodzielnego przyrządzenia posiłków
• nie stanowią przychodu pracownika otrzymane od pracodawcy dowody uprawniające do uzyskania na ich podstawie posiłków w sytuacji, gdy pracodawca mimo obowiązku wynikającego z przepisów BHP, nie ma możliwości wydania swoim pracownikom posiłków, czy artykułów spożywczych do ich przygotowania

Niekiedy jednak pracodawcy zwracają swoim pracownikom wydatki poniesione przez nich na zakup artykułów spożywczych do przyrządzenia posiłków. Czy w takiej sytuacji także przysługuje zwolnienie w podatku?

Niestety organy podatkowe stoją na stanowisku, że taki sposób refundowania posiłków nie korzysta ze zwolnienia w podatku dochodowym i należy go opodatkować. Traktują one bowiem taką refundację jako świadczenia pieniężne pracodawców, które niestety nie podlegają zwolnieniu od tego podatku.