Skąd takie stwierdzenie?
Otóż, jak wskazuje art. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, obowiązek podatkowy przy umowie sprzedaży ciąży na kupującym. Powstaje on natomiast z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy), czyli w tym wypadku z chwilą zawarcia umowy kupna sprzedaży nieruchomości.

Ponadto ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) wskazuje, iż podstawę opodatkowania tym podatkiem przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów (art. 6 ust. 2 ustawy).

Tym samym co do zasady od niej należy liczyć podatek. Ten z kolei w przypadku umowy sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym wynosi 2% (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy).

A co się stanie, gdy cena, od której obliczono podatek, odbiega od wartości rynkowej? Jeżeli wartość określona przez podatnika wg oceny organu podatkowego nie będzie odpowiadać wartości rynkowej, ten wezwie podatnika do jej skorygowania, podając przy tym wartość według własnej, wstępnej oceny (art. 6 ust. 3 ustawy). Jeżeli mimo tego podatnik nie zmieni podanej przez siebie wartości, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 % od wartości podanej przez podatnika, koszty tej opinii poniesie podatnik (art. 6 ust. 4 ustawy).

Powyższe nie oznacza jednak, że podatnik (kupujący) nie może bronić swoich racji, gdy podana przez niego wartość, od której liczony jest podatek, odbiega od tej, którą podał urząd. Może bowiem zaistnieć sytuacja, że dwa mieszkania znajdujące się w sąsiadujących blokach o takim samym metrażu mają zupełnie różne ceny. Różnica taka może wynikać z bardzo wielu przyczyn. Np. w bloku, w którym znajduje się droższe mieszkanie, jest zamontowana winda. Mieszkanie takie ponadto może posiadać lepszy widok zza okna, może być umeblowane. Tańsze wymaga natomiast poniesienia nakładów na jego remont. O cenie może ponadto decydować dostęp do środków komunikacji miejskiej a także wiele innych. Tym samym kupujący może argumentować, dlaczego cena nabytego mieszkania/domu była np. niższa od ceny rynkowej.

Należy także pamiętać, iż ustawa wskazuje, że cena ta powinna pochodzić z dnia dokonania czynności (czyli zakupu nieruchomości). W dobie kryzysu ceny domów i mieszkań dosyć znacznie spadają. Tym samym fiskus nie powinien się tutaj opierać na danych np. sprzed roku, kiedy to miał miejsce boom na rynku budowlanym.