Rozpatrzmy następującą sytuację: Przedsiębiorca 10 lipca 2009 r. otrzymał zaliczkę na poczet usług transportowych, które będzie świadczył pod koniec sierpnia 2009 r. Jak powinien zaliczkę tę udokumentować? Czy musi z tego tytułu wykazać podatek VAT należny?

Ustawodawca w sposób szczególny potraktował podatników zajmujących się m.in. świadczeniem usług transportowych. Obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje tutaj z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż trzydziestego dnia, licząc od dnia wykonania tych usług (art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy o VAT).

Z kolei, zgodnie z art. 19 ust. 15, w przypadku otrzymania części zapłaty za te usługi, obowiązek podatkowy powstaje w tej części.

Także faktury VAT są tutaj wystawiane inaczej. Jak wskazuje §11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, w przypadku usług transportowych fakturę wystawia się nie później niż z chwilą powstania obowiązku podatkowego. Nie może ona być jednocześnie wystawiona wcześniej niż trzydziestego dnia przed powstaniem tego obowiązku.

Zgodnie z powyższym zatem w przypadku wpłacenia zaliczki na poczet usług transportowych, obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje w stosunku do wpłaconej zaliczki z chwilą jej wpłacenia, przy czym nie jest tutaj istotne, kiedy zostanie wystawiona faktura potwierdzająca powyższe.
Faktura ta, zgodnie z przytoczonym przepisem rozporządzenia, także powinna zostać wystawiona w tym momencie. Powstał tutaj bowiem w tym momencie obowiązek podatkowy.

Wątpliwości nasuwają tutaj jednak przepisy w zakresie faktur zaliczkowych. Jak bowiem wskazuje §10 rozporządzenia, jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część lub całość należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, fakturę wystawia się nie później niż siódmego dnia od dnia, w którym otrzymano część lub całość należności od nabywcy.

Trudno powiedzieć, który przepis ma tutaj pierwszeństwo. Należy jednak pamiętać, iż zastosowanie odpowiednio §10 bądź §11 rozporządzenia nie wpływa na moment powstania obowiązku podatkowego – ten i tak powstanie w dniu jej otrzymania.

W naszym przykładzie najbezpieczniejszym wyjściem będzie zatem wystawienie faktury w dacie otrzymania zaliczki, tj. 10 lipca 2009 r., jednakże wystawienie jej w terminie 7 dni od dnia otrzymania zaliczki nie powinno rodzić negatywnych skutków (z uwagi na wskazaną wyżej rozbieżność). Bez względu na to, kiedy faktura ta zostanie wystawiona, obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie z tego tytułu 10 lipca 2009 r.