Krótkotrwały wynajem samochodów za granicą a podatek VAT

Obowiązujący od początku 2010 r. art. 28b ustawy o podatku od towarów i usług mówi, iż miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. Gdy usługa ta jest jednak świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia usługi jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. Z kolei w sytuacji, gdy powyższe nie są znane – miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

Tak wygląda ogólna reguła opodatkowania podatkiem VAT świadczonych usług. Ustawodawca przewidział od niej oczywiście szereg wyjątków. Jeden z nich znalazł się w art. 28j ustawy o VAT. Przepis ten mówi, iż miejscem świadczenia usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu jest miejsce, w którym te środki transportu są faktycznie oddawane do dyspozycji usługobiorcy.

Powyższy przepis mówi także, co należy rozumieć przez krótkoterminowy wynajem środków transportu. Otóż jest to ciągłe posiadanie środka transportu lub korzystanie z niego przez okres nieprzekraczający 30 dni (90 dni w przypadku jednostek pływających).

Ustawa zatem dosyć dokładnie wskazuje, gdzie podlega opodatkowaniu powyższa usługa najmu – jest nim miejsce faktycznego oddania środka transportu do użytku usługobiorcy. Jeżeli zatem przykładowo polska firma wynajmuje dla swojego prezesa na 10 dni samochód od niemieckiego kontrahenta, przy czym prezes samochodem tym będzie jeździł na terenie Francji i tam go otrzyma, miejscem opodatkowania takiej usługi będzie terytorium Francji.

Ustawa wskazuje także, kiedy mamy do czynienia z wynajmem krótkotrwałym – jest tak wtedy, gdy nie przekracza on 30 dni. Regulacja ta jest jednak bardzo ogólna i jedyna, jaka znalazła się w ustawie. Ustawodawca nie wskazał zatem, czy powyższe tyczy się każdej oddzielnej umowy, czy też kilku umów zawartych w danym okresie czasu, a jeśli tak to w jakich odstępach od siebie następujących. Nie podał także jak postąpić w sytuacji, gdy na podstawie jednej umowy wynajętych zostało kilka pojazdów.

Pomocą w opisanych wyżej sytuacjach służą jednak przepisy unijne, a dokładniej znowelizowane przepisy rozporządzenia rady (WE) 1777/2005 (nowelizacja jeszcze nie obowiązuje). Szczegółowe uregulowania w tym zakresie znalazły się w art. 42 i 43 tegoż rozporządzenia.

Drugi z przytoczonych przepisów mówi, iż miejscem, w którym środek transportu oddaje się do dyspozycji najemcy jest to miejsce, w którym środek ten znajduje się w chwili przejęcie fizycznej kontroli nad nim przez najemcę. Potwierdza on zatem to, co zostało zapisane w polskiej ustawy o VAT.

Pierwszy z wymienionych artykułów tyczy się natomiast czasu wynajmu tego pojazdu. I tak czas ciągłego posiadana lub użytkowania środka transportu określa się na podstawie zawartej umowy w tym zakresie. Przekroczenie czasu zawartego w umowie spowodowane okolicznościami, na które strony umowy nie mają wpływu, pozostaje bez znaczenia dla ustalonego czasu posiadania lub użytkowania środka transportu.

Natomiast w przypadku wynajmu środka transportu na podstawie co najmniej dwóch następujących bezpośrednio po sobie umów między tymi samymi stronami lub oddzielonych przerwą nieprzekraczającą dwóch dni, przy ustalaniu czasu ciągłego posiadania lub użytkowania środka transportu w ramach umowy uwzględnia się wszelkie okresy posiadania lub użytkowania tego środka transportu na podstawie poprzednich umów.

Z kolei w przypadku umów najmu dotyczących różnych środków transportu, czas ciągłego posiadania lub użytkowania każdego środka transportu w ramach poszczególnych umów ustala się odrębnie.