VAT: miejsce świadczenia usług w 2010 r.

Przypomnijmy, że w porządku prawnym obowiązującym do końca 2009 r. generalna zasada głosiła, iż miejscem świadczenia usług było miejsce siedziby usługodawcy. Obecnie jest nim miejsce siedziby usługobiorcy. Stosowne regulacje w tym zakresie znalazły się w art. 28b ustawy o VAT, który mówi że miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. Jeżeli natomiast usługobiorca nie posiada siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

Z kolei w sytuacji, gdy usługi te świadczone są na rzecz podatników, lecz przeznaczone na ich cele osobiste lub ich pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia, miejscem ich świadczenia jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania, a gdy usługi te są świadczone ze stałego miejsca prowadzenia działalności usługodawcy znajdującego się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. Gdyby natomiast usługodawca nie posiadał siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu. Ten sposób określania miejsca świadczenia usług ma zastosowanie także w przypadku usług świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami (art. 28c ustawy o VAT).

Ustawa nie wyjaśnia jednak, jak należy postąpić w sytuacji, gdy dana usługa jest świadczona zarówno do celów działalności podatnika, jak i na cele osobiste podatnika lub jego pracowników. Zdaniem Ministra Finansów miejscem świadczenia usługi w takim przypadku jest miejsce siedziby usługobiorcy.

Minister Finansów nakreślił także kryteria prawidłowego określenia stałego miejsca zamieszkania, stałego miejsca prowadzenia działalności czy zwykłego pobytu. Otóż w przypadku stałego miejsca zamieszkania (siedziby) należy uwzględniać nie tylko zarejestrowany adres siedziby podatnika (a w przypadku osób fizycznych co do zasady miejsce określone w krajowym rejestrze ludności lub innym podobnym rejestrze), lecz również inne czynniki, na podstawie których można ustalić, w którym miejscu znajduje się ośrodek decyzyjny podatnika.

Z kolei stałe miejsce prowadzenia działalności musi posiadać m.in. pewne minimalne, stałe zaplecze, zarówno techniczne, jak i w postaci personelu.

Zwykłym miejscem pobytu jest natomiast miejsce, gdzie dana osoba zwyczajowo mieszka ze względu na więź osobistą i zawodową, w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo, ze względu na osobiste powiązania, które wskazują na istnienie ścisłych więzi między tą osobą a miejscem, w którym mieszka.