Rozpatrzmy następującą sytuację: Jednym ze środków trwałych firmy przedsiębiorcy jest samochód osobowy. Pojazd ten nie miał wykupionego ubezpieczenia dobrowolnego auto casco. Zgodnie z planem amortyzacji ostatni odpis zostałby dokonany w marcu 2012 roku. W styczniu 2011 r. samochód ten uległ wypadkowi. W kwietniu 2011 r. przedsiębiorca dokonał jego demontażu i wyrejestrowania. Od którego miesiąca powinien zaprzestać dokonywania odpisów amortyzacyjnych?

W art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca wskazał, że odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji środków trwałych do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór. Należy przy tym pamiętać, że suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Odnosząc powyższy przepis do naszego przykładu istotne zatem jest to, kiedy przedmiotowy samochód został postawiony w stan likwidacji, czyli kiedy przedsiębiorca podjął taką decyzję. Jeżeli nastąpiło to już w miesiącu, w którym miał miejsce wypadek, czyli styczniu 2011 r., powinien być to ostatni miesiąc naliczania odpisu amortyzacyjnego. Jeżeli natomiast decyzja ta została podjęta później – np. pierwotnie przedsiębiorca zastanawiał się jeszcze nad ewentualnym remontem tego pojazdu, w związku z czym przez pewien czas sprawdzał zakres uszkodzeń, szacował koszty części zamiennych oraz remontu - zdaniem autora do czasu, aż została podjęta decyzja o likwidacji odpisy winny być naliczane. Co za tym idzie, jeżeli ostateczna decyzja w tej kwestii zapadła w miesiącu demontażu auta, czyli kwietniu 2011 r. – ten powinien być ostatnim miesiącem naliczenia amortyzacji. Gdyby decyzja taka została podjęta już w marcu 2011 r., a demontaż pojazdu z różnych przyczyn przesunął się na kwiecień – ostatnim okresem naliczania odpisu byłby marzec.

Warto tutaj jednak pamiętać o tym, że w opisanym przykładzie niezamortyzowana część wartości początkowej samochodu postawionego w stan likwidacji nie stanie się kosztem uzyskania przychodu. Art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mówi bowiem, że do kosztów tych nie zalicza się strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym.

Co za tym idzie, w przypadku podjęcia decyzji o likwidacji samochodu z przykładu odpisy amortyzacyjne naliczane do końca miesiąca, w którym postanowiono samochód ten zlikwidować, stanowią koszty uzyskania przychodów, zaś pozostała niezamortyzowana część wartości początkowej tego pojazdu kosztem podatkowym nie będzie.