Rozpatrzmy następującą sytuację: Firma transportowa ma karty paliwowe obsługiwane przez spółkę niemiecką. Ta nie posiada w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej – jest tylko zarejestrowana na potrzeby podatku VAT w Polsce (posiada polski NIP). Przy pomocy kart paliwowych oprócz zakupu na terytorium Polski paliw, firma transportowa rozlicza także opłaty za przejazdy autostradami na terenie Polski. Dodatkowo niemiecka spółka pobiera opłaty za prowadzenie tychże kart. Spółka niemiecka wystawia dwa razy w miesiącu zbiorcze faktury na firmę transportową. Jak faktura taka winna być wystawiona i rozliczona po zmianach obowiązujących od 1 kwietnia 2011 r.?

Odpowiedzi na powyższe pytanie należy szukać przede wszystkim w art. 17 ustawy o VAT. Ust. 1 pkt 4 i 5 tego przepisu stanowią, że podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne:

• będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nieposiadających siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju
• nabywające towary, jeżeli dokonującym ich dostawy na terytorium kraju jest podatnik nieposiadający siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju

Art. 17 ust. 2 ustawy o VAT mówi z kolei, że w przypadkach wskazanych wyżej usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego. Dodatkowo w art. 106 ust. 1a ustawy o VAT ustawodawca wskazał, że w takich przypadkach na fakturze nie wykazuje się danych dotyczących stawki i kwoty podatku.

Niemiecka firma z naszego przykładu nie posiada zarówno siedziby, jak i stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Tym samym z tytułu czynności wykonywanych na rzecz polskiej firmy transportowej nie powinna ona rozliczać podatku VAT, a co za tym idzie, podetka ten nie powinien także zostać naliczony na wystawionej fakturze.

Powyższa zasada nie ma jednak zastosowania w każdej sytuacji. Otóż w art. 17 ust. 3a ustwy o VAT mówi, że przepisu ust. 1 pkt 4 (czyli odnoszącego się do świadczenia usług) nie stosuje się do świadczenia przez podmiot zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 (czyli przez podmioty zarejestrowane na potrzeby podatku VAT) usług, do których ma zastosowanie art. 28e, czyli do usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego.

Do usług na nieruchomości należy zaliczyć m.in. opłaty za przejazdy autostradami. Jak w takim przypadku winna wyglądać faktura wystawiona przez niemiecką spółkę?

W części dotyczącej opłat za przejazdy autostradami na terytorium Polski na fakturze tej należy wykazać podatek VAT wg stawki 23%.
Z kolei w odniesieniu do paliwa jak też obciążeń za obsługę kart na fakturze wystawionej przez niemiecką spółkę nie powinny znaleźć się dane dotyczące stawki oraz kwoty podatku, a jedynie informacja, że zobowiązanym do rozliczenia tego podatku jest nabywca (odwrotne obciążenie).

Na podstawie tak wystawionej faktury polska firma transportowa winna wystawić fakturę wewnętrzną na zakup paliwa oraz usługi związane z obsługą kart i rozliczyć podatek VAT.

Gdyby natomiast niemiecka spółka opodatkowała polskim VAT-em czynności, o których mowa w poprzednim akapicie, to zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 7 ustawy o VAT nabywcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia tego podatku.