Jakie wątpliwości wyjaśnił organ podatkowy?

Wnioskodawca zajmuje się m.in. organizacją i prowadzeniem procesów inwestycyjnych. W grudniu 2010 r. zawarł w tym kierunku porozumienie z klientem. Obejmowało ono prace związane z przebudową hal klienta. W tym samym miesiącu otrzymał on z góry, w postaci zaliczki, wynagrodzenie w kwocie 8 000 000 zł netto plus podatek VAT na poczet usług budowlanych. Stanowiło ono łączną kwotę należnego wynagrodzenia, przy czym w umowie znalazł się zapis, iż może ono ulec zwiększeniu w określonych przypadkach. Otrzymane wynagrodzenie zostało potwierdzone fakturą VAT. Po zakończeniu prac związanych z przebudową wnioskodawca był zobowiązany przekazać klientowi komplet dokumentacji powykonawczej obejmujące wszelkie zrealizowane prace. Zadano pytanie, kiedy otrzymane w grudniu wynagrodzenie rodziło powstanie przychodu w podatku dochodowym? W przedmiotowej sprawie organ podatkowy zgodził się ze stanowiskiem podatnika i odstąpił od jego uzasadnienia prawnego. To było następujące:

„(…) Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: Ustawa), przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Na podstawie art. 12 ust. 3 Ustawy, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Datę powstania przychodu należnego określa art. 12 ust. 3a Ustawy. W oparciu o ten przepis za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c - 3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
1. wystawienia faktury albo
2. uregulowania należności.

Jednocześnie, w myśl art. 12 ust. 4 pkt 1 Ustawy, do przychodów nie zalicza się pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, a także otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów). Powyższe oznacza, że nie każde otrzymane należności są przychodami w rozumieniu Ustawy, jeżeli nie stanowią zapłaty za wykonane świadczenie, a jedynie przedpłatę lub zaliczkę na poczet przyszłych świadczeń. Przysporzenia majątkowe, kwalifikowane jako przychody, muszą mieć bowiem charakter definitywny. W komentarzu podatku dochodowego od osób prawnych, dr Jerzy Marciniuk słusznie podkreślił, że „kwoty zaliczek i należności niemające definitywnego charakteru ze względu na każdorazową możliwość ich zwrotu przed terminem wykonania dostawy towarów i usług, na poczet których zostały wpłacone, będą stanowiły przychód dopiero w momencie dokonania dostawy.”

Podobne stanowisko zajęło MF w piśmie z 21 sierpnia 1996 roku, P04/M5-722-1145/95: „Jakkolwiek przedpłaty (zaliczki) na poczet dostaw towarów i usług, które nastąpią w następnych okresach sprawozdawczych w momencie ich wpłaty (otrzymania) nie uznaje się za przychody, to jednak są te przedpłaty elementem ostatecznego rozliczenia uzyskanych przychodów.” Wnioskodawca otrzymał wynagrodzenie przed przystąpieniem do wykonywania zlecenia. Zatem w stanie faktycznym przedstawionym przez Wnioskodawcę, otrzymał on zaliczkę.

Stosownie do powołanego powyżej art. 12 ust. 4 pkt 1 Ustawy, zaliczka nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej. Przychód wynikający z otrzymanej zaliczki powinien zostać wykazany dopiero z chwilą wykonania całości lub części zlecenia.

Podobne wnioski prezentuje w interpretacji z dnia 5 lipca 2007 r. Trzeci Mazowiecki Urząd Skarbowy w Radomiu, sygn. 1473/930/KDO/423/50/07/ES: „Jednocześnie na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy (...) do przychodów nie zalicza się pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych. Zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa oraz doktryną prawa użyte w przytoczonym przepisie sformułowanie „pobrane wpłaty i zarachowane należności” odnosi się do pobranych przez Podatnika przedpłat i zaliczek na poczet dostaw i usług, których wykonanie jest odroczone w czasie i dopiero po realizacji łączącej strony umowy, występuje przychód podlegający opodatkowaniu. W związku z powyższym zaliczki lub zadatki uiszczone przez klientów na poczet ceny sprzedaży towaru lub wykonania usługi, które mają być przez Spółkę wykonane w przyszłości nie stanowią przychodu w dniu ich otrzymania zgodnie z przytoczonym art. 12 ust 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.”

Przedstawione powyżej stanowisko znajduje swoje potwierdzenie także w interpretacji indywidualnej z dnia 11 marca 2008 r., lBPB3/423-404/07/AK/KAN-3172/07, w której to interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach stwierdził, że: „zaliczki lub zadatki, które odbiorca towaru lub usługi będzie płacił Spółce nawet w wysokości 100% ustalonego wynagrodzenia umownego, na poczet ceny sprzedaży towaru lub wykonania usługi, które mają być przez Spółkę wykonane w przyszłości, nie stanowią przychodu w dniu ich otrzymania zgodnie z przytoczonym art. 12 ust 4 pkt 1 u.p.d.o.p., ale tylko wtedy gdy zaliczki można przyporządkować do konkretnych usług lub dostaw w określonym terminie realizacji”.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy zapłacone wynagrodzenie w formie zaliczki nawet w wysokości 100% ustalonego wynagrodzenia nie stanowi przychodu podatkowego w momencie otrzymania stanowi natomiast przychód podatkowy w momencie częściowego lub całkowitego wykonania usługi.(…)”

Pełną treść interpretacji można przeczytać na stronie Ministerstwa Finansów