Art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mówi (dalej updof) mówi, że od przychodów z tytułu, o którym mowa w art. 13 pkt 2 i 5-9 (m.in. umowy zlecenie zawierane poza działalnością gospodarczą), jeżeli kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł – pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18% tego przychodu.

Art. 30 ust. 3 updof dodaje tutaj, że ten zryczałtowany podatek pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania.

Co za tym idzie, w przypadku zawarcia takiej umowy płatnik (czyli np. przedsiębiorca będący zleceniodawcą), przy obliczaniu wysokości podatku nie uwzględnia kosztów uzyskania przychodu. Na tym jednak nie koniec. Trzeba bowiem pamiętać, że przychodu tego nie zmniejsza się także o składki na ubezpieczenie społeczne, których podstawę naliczenia stanowi, zaś samego podatku nie obniża się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Powyższy brak możliwości odliczenia składek nie zwalnia jednak płatnika z obowiązku ich naliczenia i pobrania z wynagrodzenia podatnika, a także odprowadzenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Przychodów opodatkowanych w powyższy sposób nie wykazuje się ponadto w zeznaniu rocznym, są one rozliczane na etapie poboru przez płatnika podatku dochodowego. Rozwiązanie takie sugerowałoby, że przepada tutaj możliwość uwzględnienia w rachunku podatkowym przez podatnika zapłaconych od takich przychodów składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Niekiedy faktycznie tak będzie. Jednakże wgłębiając się w przepisy ustawy o podatku dochodowym można zauważyć, że jest tutaj pewne wyjście pozwalające na odliczenie tych składek.

Otóż załóżmy, że oprócz powyższych przychodów podatnik uzyskuje także inne, opodatkowane na zasadach ogólnych. Z tego tytułu musi złożyć zeznanie roczne, w którym przychody te rozliczy. Przy ustalaniu w rozliczeniu rocznym należnego podatku uwzględnia on natomiast składki ZUS, które pomniejszają podstawę opodatkowania, oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, które pomniejszają sam podatek.

O powyższym mówią:

• art. 26 ust. 1 pkt 2 updof: Podstawę obliczenia podatku (…) stanowi dochód (…) po odliczeniu kwot składek określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych:
  a) zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących,
  b) potrąconych w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika
• art. 27b ust. 1 pkt 1 updof: Podatek dochodowy w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.):
  a) opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
  b) pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; tutaj trzeba dodatkowo pamiętać, że kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki

Trzeba przy tym pamiętać także, że nie wolno odliczać składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód zwolniony od podatku na podstawie ustawy oraz dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W przypadku składek od tzw. umów małego zlecenia z wyjątkami opisanymi wyżej nie mamy do czynienia. Co za tym idzie w zeznaniu za 2011 r., które musi złożyć nasz podatnik, może on uwzględnić składki naliczone od umów zleceń opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym, jako że ustawodawca nie zabronił takiego postępowania.