Pojęcie straty podatkowej oraz zasady jej odliczania zostały określone w art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ze stratą mamy do czynienia wtedy, gdy koszty uzyskania przychodów za dany rok podatkowy przekraczają sumę uzyskanych przychodów.

Jak się można łatwo domyśleć, ustawodawca dopuszcza uwzględnienie tak poniesionej straty w rachunku podatkowym następnych lat, zmniejszając w ten sposób powstałe zobowiązanie w podatku dochodowym. Podstawowe zasady rozliczania straty zawiera art. 9 ust. 3 przytoczonej ustawy.

Wskazany przepis mówi w pierwszej kolejności, że poniesioną stratę można odliczyć tylko i wyłącznie od dochodu z tego samego źródła przychodu. Strata podatkowa najczęściej kojarzy się z działalnością gospodarczą i tutaj też z reguły jest rozliczana. Na takiej stracie też skupimy się w niniejszym artykule. Tym samym o poniesioną w danym roku podatkowym stratę na działalności gospodarczej podatnik może obniżyć wyłącznie dochód uzyskany z tej działalności. Nie można jej rozliczać z dochodami uzyskanymi z innych źródeł aniżeli działalność gospodarcza, np. z dochodami z umowy o pracę.

Po drugie ustawodawca wskazuje zarówno minimalny jak i maksymalny okres, w którym stratę tę można rozliczyć. Na odliczenie od uzyskanego dochodu poniesionej w danym roku straty podatkowej podatnik ma maksymalnie najbliższych pięć kolejno następujących po sobie lat podatkowych. O terminie tym trzeba bezwzględnie pamiętać. A to dlatego, że nierozliczona strata na czas przepada bezpowrotnie i w rachunku podatkowym ująć już jej nie będzie można. Co się zaś tyczy okresu minimalnego, poniesioną w danym roku stratę trzeba rozliczać przez co najmniej 2 lata. Ustawodawca wskazał bowiem w przepisach przytoczonej ustawy, że w danym roku odliczyć można nie więcej niż 50% kwoty straty.

Co niezwykle ważne, odliczenie straty jest ściśle związane z dochodem podatnika, który tę poniósł. Nie mogą tego dokonać inne osoby w swoich rozliczeniach. Straty takiej za podatnika nie może rozliczyć nawet jego małżonek w przypadku, gdy składają oni wspólne rozliczenie roczne i to nawet wówczas, gdy małżonek także prowadzi firmę.

Ustawodawca dał natomiast podatnikowi dowolność w zakresie tego, którą stratę w danym roku odliczy oraz w jakiej wartości (nie większej aniżeli 50% jej wysokości), jeżeli tę ponosił przez kilka lat. Oczywiście optymalnym rozwiązaniem jest jej odliczenie w pełnej możliwej wysokości, jednakże należy pamiętać, że wartość odliczenia nie może przekroczyć uzyskanego dochodu z danego źródła (tu działalności gospodarczej). Tym samym jeżeli wartość poniesionej w ostatnich dwóch, trzech latach straty wynosi w sumie 300 000 zł, zaś w roku bieżącym podatnik uzyskał dochód na poziomie 100 000 zł, jest to maksymalny limit straty, który w danym roku będzie można rozliczyć (mimo, że ma on prawo do odliczenia aż 150 000 tys. zł).

W takich sytuacjach, mimo, że podatnik ma pełną dowolność, warto zaczynać od rozliczania straty za lata najstarsze. Trzeba bowiem pamiętać o okresie czasowym, w którym stratę można rozliczyć (czyli 5 kolejno następujących po sobie lat podatkowych), a po upływie którego prawo to bezpowrotnie przepada.