Zmiany w fundacjach rodzinnych - kontrowersyjny projekt Ministerstwa Finansów

Przeczytaj także: Fundacja rodzinna: rewolucja w sukcesji czy narzędzie do unikania podatków?

Co się zmieni?

Zwolnienie z CIT fundacji nie będzie obejmowało

• Art. 24 a (podatek od dochodów zagranicznej jednostki kontrolowanej) art. 24 f (podatek od niezrealizowanych zysków) ustawy o CIT
• przychodów osiąganych przez fundację rodzinną z najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, której przedmiotem jest budynek mieszkalny, budynek o funkcji mieszanej w części dotyczącej funkcji mieszkalnej, lokal mieszkalny lub ich część, chyba że są wynajmowane bezpośrednio przez fundację rodzinną wyłącznie na cele mieszkaniowe, przy czym:
  
  • zwolnienie to nie obejmuje w szczególności przychodów z tytułu świadczenia usług związanych z zakwaterowaniem (PKWiU 55),
  • ciężar dowodu, że ten budynek, lokal lub ich część są wynajmowane bezpośrednio wyłącznie na cele mieszkaniowe spoczywa na fundacji rodzinnej;
• z udziału w spółce niebędącej osobą prawną albo w funduszu, spółdzielni lub podmiocie, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej, prowadzących działalność gospodarczą, jeżeli nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo korzystają ze zwolnienia z opodatkowania takim podatkiem od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania, przy czym do przychodów tych przepis art. 5 stosuje się odpowiednio
• ze zbycia mienia wniesionego lub przekazanego nieodpłatnie do fundacji rodzinnej lub nabytego przez fundację rodzinną od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4, jeżeli zbycie to nastąpiło przed upływem 36 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło to wniesienie, przekazanie lub nabycie;

Dodatkowo:

• poszerzono katalog ukrytych zysków poprzez objęcie pożyczek udzielonych przez fundację rodzinną na rzecz dodatkowo oprócz beneficjentów – fundatorów lub osób fizycznych będących podmiotem powiązanym z beneficjentem, fundatorem lub fundacją rodzinną
• dodano jako ukryty zysk wartość umorzonych, przedawnionych lub odpisanych jako nieściągalne należności z tytułu pożyczki udzielonej przez fundację rodzinną beneficjentowi, fundatorowi lub osobie fizycznej będącej podmiotem powiązanym z beneficjentem, fundatorem lub fundacją rodzinną
• Co istotne, zrezygnowano ostatecznie z wcześniej dyskutowanej daniny solidarnościowej (4% od nadwyżki powyżej 1 mln zł rocznie) od wypłat na rzecz beneficjentów.

Problem z art. 2 projektu

Największe kontrowersje wywołał art. 2 projektu, który wprowadza 36-miesięczny okres karencji również dla aktywów wniesionych do fundacji po 31 sierpnia 2025 r. Oznacza to, że majątek przekazany do fundacji po tej dacie, a sprzedany po 1 stycznia 2026 r., straci prawo do zwolnienia z CIT w okresie karencji 36 miesięcy.

Na briefingu prasowym 8 sierpnia 2025 r. minister Artur Neneman uspokajał: „Patrzymy w przyszłość, nie robimy przepisów wstecznych”. Jednak literalne brzmienie ustawy wskazuje coś innego, i w praktyce może prowadzić do sytuacji, w której fundatorzy, planujący wniesienie aktywów jeszcze w 2025 r., znajdą się w nowym, mniej korzystnym reżimie podatkowym.

Co to oznacza w praktyce?

• Aktywa wniesione do fundacji do 31 sierpnia 2025 → korzystać będą z dotychczasowych starych zasad i zwolnienia z CIT
• Aktywa wniesione po tej dacie - w przypadku sprzedaży w 2026 → obejma je nowe mniej korzystne przepisy
• Aktywa wniesione po 31 sierpnia 2025 r i sprzedane przed 2026 r → tutaj wydaje się, że podejście będzie jak dotychczas.

Dlaczego ten projekt jest ciekawy?

Publikując go w piątek 29 sierpnia 2025 r wskazuje się w nim równocześnie datę 31 sierpnia (niedziela) jako ta, do której można wnosić aktywa celem zachowania aktualnego statusu a nie nowego okresu karencji wynoszącego 36 miesięcy. Czyli jeśli ktoś miał umówionego notariusza na poniedziałek już jest po terminie.

Fundacje rodzinne miały być narzędziem ochrony majątku i sukcesji. Niestety, wprowadzanie zmian w takim trybie i na ostatnią chwilę znów podważa pewność prawa – a to odstrasza potencjalnych fundatorów, nawet tych, którzy chcieliby korzystać z fundacji zgodnie z jej głównym celem, czyli sukcesja, a nie dla optymalizacji podatkowej.

autor: adw. Michał Pomorski, POMORSKI Tax Legal Finance