Sejm uchwalił zmiany w VAT. Uproszczenia w JPK_VAT i ochrona przed długami kontrahentów

Przeczytaj także: Zmiany w VAT od 1 października 2026: uproszczenia i pułapki. Nabywca może zapłacić za cudze błędy

Przyjęte przez Sejm 4 września br. zmiany w VAT nie są dużą reformą, ale przynoszą kilka konkretnych uproszczeń dla podatników. Przy częstych zmianach przepisów podatkowych takie rozwiązania również potrafią mieć znaczenie. Ważne jest, żeby kolejne nowelizacje nie tylko wprowadzały nowe obowiązki, ale również porządkowały i upraszczały te już istniejące.

W tym przypadku zmiany idą właśnie w tym kierunku, będzie mniej zbędnych formalności i danych do raportowania, a w niektórych sytuacjach także mniejsze obciążenie finansowe. Dla podatnika oznacza to prostsze rozliczenia i mniejsze ryzyko błędów.

Koniec z osobną informacją o spisie z natury

Pierwszą zmianą jest likwidacja osobnej informacji o spisie z natury. To dobre rozwiązanie, bo usuwa dodatkowy obowiązek informacyjny, o którym podatnik musiał pamiętać niezależnie od samego rozliczenia VAT.

Jeżeli potrzebne dane są już przekazywane administracji skarbowej w ramach innych obowiązków, nie ma potrzeby raportowania ich ponownie w osobnej informacji. Dla podatnika oznacza to po prostu jedną formalność mniej, a jednocześnie mniejsze ryzyko przeoczenia dodatkowego obowiązku lub wykonania go nieprawidłowo.

Mniejsze ryzyko przy płatności podzielonej

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną zmianę – wyłączenie odpowiedzialności solidarnej podatnika za zaległości podatkowe kontrahenta, jeśli zapłacił za towar lub usługę mechanizmem podzielonej płatności. To realna ochrona dla firm, które rzetelnie się rozliczają, a mimo to mogłyby zostać obciążone cudzym długiem podatkowym tylko dlatego, że handlowały z nierzetelnym kontrahentem. Dla przedsiębiorców korzystających ze split paymentu to dodatkowy argument, żeby robić to konsekwentnie – teraz to nie tylko dobra praktyka, ale i realne zabezpieczenie.

Mniej danych w JPK_VAT to mniejsze ryzyko błędów

Bardzo ważne jest również uproszczenie JPK_VAT. Znika obowiązek wykazywania podstawy opodatkowania przy nabyciu towarów i usług zwolnionych z VAT od podatników, którzy nie mają w Polsce siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności.

Do tej pory, mimo że przy takiej transakcji nie występował VAT należny, trzeba było wykazać w ewidencji podstawę opodatkowania. W praktyce transakcję należało więc prawidłowo rozpoznać, odpowiednio zakwalifikować, a następnie zadbać o to, żeby właściwa wartość znalazła się w ewidencji i w JPK_VAT.

I właśnie dlatego ta zmiana ma znaczenie. Mniej danych do wykazania w JPK_VAT oznacza mniej miejsc, w których może pojawić się błąd. Przy JPK nie chodzi przecież tylko o prawidłowe wyliczenie VAT. Równie ważne jest poprawne zakwalifikowanie transakcji i zaraportowanie poszczególnych danych ewidencyjnych.

Jeżeli dana informacja nie wpływa na wysokość podatku, rezygnacja z obowiązku jej wykazywania zmniejsza liczbę elementów, których poprawności trzeba pilnować. To z kolei oznacza mniejsze ryzyko rozbieżności, korekt JPK_VAT czy konieczności późniejszego wyjaśniania niezgodności.

Szczególnie odczują to podatnicy, którzy regularnie dokonują transakcji z kontrahentami zagranicznymi. Przy większej liczbie dokumentów każdy dodatkowy wymóg ewidencyjny powtarza się wielokrotnie. Mniej pól do wypełnienia to w praktyce mniej możliwości popełnienia błędu w JPK.

Bez odsetek za opóźnienie niezależne od podatnika

Zmiana dotycząca odsetek przy imporcie VAT również idzie w dobrym kierunku. Jeżeli opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od podatnika, nie powinien on ponosić z tego tytułu dodatkowych kosztów.

To rozwiązanie jest po prostu bardziej sprawiedliwe. Przedsiębiorca, który prawidłowo wykonał swoje obowiązki, nie powinien płacić odsetek tylko dlatego, że opóźnienie powstało na etapie, na który nie miał wpływu.

Ma to szczególne znaczenie przy imporcie, gdzie przedsiębiorca nie kontroluje wszystkich elementów procesu. Ograniczenie odsetek w takich przypadkach zmniejsza ryzyko dodatkowych kosztów i sprawia, że konsekwencje finansowe są lepiej powiązane z tym, za co podatnik rzeczywiście odpowiada.

Autor: Zuzanna Niełacna, ekspert księgowo-podatkowy fillup k24


Materiały źródłowe:
Tekst ustawy uchwalonej przez Sejm 17.07.2026 (wersja bez poprawek Senatu):
https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/processes/2677/attachment/2677_u3.pdf
Poprawki Senatu przyjęte dziś (4.09.2026) przez Sejm:
https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2990/2990-uchwa%C5%82a.docx
Pełna historia procesu legislacyjnego (druk nr 2677):
https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2677