JPK_CIT: Kto nie musi raportować środków trwałych do 2028 r.?

Przeczytaj także: JPK CIT/PIT 2026 - koniec papierowych ksiąg i początek automatycznej kontroli podatkowej

JPK_CIT to jeden z największych obowiązków sprawozdawczych ostatnich lat. Wdrażany etapami, od 2026 roku obejmuje już znacznie szerszą grupę przedsiębiorców niż tylko największe korporacje. Pod koniec wakacji Ministerstwo Finansów i Gospodarki opublikowało projekt rozporządzenia, który może przynieść konkretną ulgę, szczególnie firmom z rozbudowaną ewidencją środków trwałych. Chodzi o planowane czasowe zwolnienie z obowiązku raportowania w strukturze JPK_ST_KR. Które organizacje mogą być zwolnione i o jakie obowiązki dokładnie chodzi? Karolina Wach, Head of Accounting w BPiON wyjaśnia.

Nowe obowiązki w zakresie JPK dla podatków dochodowych wchodzą w życie stopniowo. Przypomnijmy, że od 1 stycznia 2025 r. obowiązkiem objęte zostały największe podmioty, czyli podatnicy CIT, których przychody przekroczyły równowartość 50 mln euro, oraz podatkowe grupy kapitałowe. Od 1 stycznia 2026 r. krąg podmiotów znacznie się rozszerzył, a obowiązek dotyczy teraz kolejnej grupy podatników CIT oraz spółek niebędących osobami prawnymi, zobowiązanych wcześniej do przesyłania JPK_V7M. Od 1 stycznia 2027 r. obowiązek obejmie pozostałe grupy podatników.

Czym jest JPK_ST_KR?

W ramach JPK_PD (Jednolity Plik Kontrolny dla podatku dochodowego) funkcjonuje kilka struktur danych. Jedną z nich jest JPK_ST_KR, czyli struktura dotycząca ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (WNiP).

- Dla wielu firm właśnie ta struktura stanowi największe wyzwanie techniczne. Dostosowanie ewidencji środków trwałych do wymogów JPK_ST_KR wymaga nie tylko przeglądu danych, ale często gruntownych zmian w systemach finansowo-księgowych. Im więcej środków trwałych w ewidencji, tym większy nakład pracy. W przypadku dużych przedsiębiorstw czy firm produkcyjnych ewidencja może liczyć nawet setki lub tysiące pozycji – przypomina Karolina Wach, Head of Accounting w BPiON.

Co przewiduje projekt rozporządzenia z 18 sierpnia 2026 r.?

Ministerstwo Finansów i Gospodarki opublikowało 18 sierpnia 2026 r. projekt rozporządzenia, który przewiduje czasowe zwolnienie określonych podatników CIT oraz spółek niebędących osobami prawnymi z dwóch obowiązków jednocześnie. Po pierwsze z prowadzenia przy użyciu programów komputerowych ewidencji środków trwałych i WNiP w formacie JPK_ST_KR. Po drugie: z przekazywania tych danych do organów podatkowych w tej strukturze.

- Zwolnienie ma dotyczyć lat podatkowych (lub obrotowych) rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r. i przed 1 stycznia 2029 r. czyli co do zasady obejmie lata 2026, 2027 i 2028. W uzasadnieniu do projektu Ministerstwo wskazuje wprost, że celem jest m.in. czasowe odciążenie podatników oraz wydłużenie czasu na dostosowanie systemów finansowo-księgowych do wymagań tej struktury. Warto podkreślić, że na ten moment jest to projekt rozporządzenia, a nie zmiana, która weszła już w życie. Ostateczny kształt i termin zastosowania zwolnienia zależy od zakończenia procesu legislacyjnego – mówi Karolina Wach z BPiON.

Co ta zmiana może oznaczać dla firm?

Jeśli projekt zostanie przyjęty w proponowanym kształcie, skutki praktyczne będą odczuwalne przede wszystkim dla firm z rozbudowaną ewidencją środków trwałych. Można spodziewać się kilku konkretnych konsekwencji. Po pierwsze mniejszego zakresu danych do raportowania w ramach JPK_CIT (przynajmniej do końca 2028 roku). Po drugie ograniczenia presji czasowej związanej z dostosowaniem ewidencji środków trwałych i WNiP do nowego formatu oraz więcej czasu na przygotowanie systemów finansowo-księgowych do docelowych wymogów (zamiast wdrożenia pod presją terminu, firmy będą mogły przeprowadzić zmiany spokojnie i dokładnie). Po trzecie mniejszego ryzyka popełnienia błędów wynikających ze zbyt pośpiesznego wdrożenia nowej struktury danych.

– Warto przy tym zaznaczyć, że projektowane zwolnienie dotyczy prowadzenia ewidencji środków trwałych w formacie JPK_ST_KR oraz samego przekazywania pliku w tej strukturze. Ogólny obowiązek prowadzenia ewidencji środków trwałych pozostaje. Zmienia się jedynie wymóg prowadzenia jej w nowym, ustrukturyzowanym formacie i jej przesyłania w tym konkretnym okresie. To dobry czas, by zadbać o jakość samej ewidencji, zanim obowiązek raportowania wróci w pełnym zakresie – wyjaśnia Karolina Wach.

Dla kogo zmiana ma największe znaczenie?

Projektowane zwolnienie może być szczególnie ważne m.in. dla: firm produkcyjnych i logistycznych z dużą liczbą środków trwałych, przedsiębiorstw w trakcie transformacji systemów ERP lub finansowo-księgowych, organizacji, które dopiero w 2026 roku weszły w zakres obowiązku JPK_CIT i równolegle muszą dostosować wiele obszarów ewidencji, spółek niebędących osobami prawnymi zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Dla tych podmiotów każdy miesiąc na spokojne wdrożenie ma realną wartość, zarówno finansową, jak i organizacyjną.

12 powodów, dlaczego JPK może być większym wyzwaniem dla księgowych niż KSeF

Kiedy firmy wdrażały KSeF, największym wyzwaniem był m.in. czas i skala zmian w procesie fakturowania. JPK_CIT, wdrażany etapami od 2025 roku, dotyka jednak czegoś głębszego: samych ksiąg rachunkowych, sposobu prowadzenia planu kont i jakości danych, na których od lat opierała się cała sprawozdawczość podatkowa firmy. Jak podkreśla Karolina Wach, Head of Accounting w BPiON, dla wielu działów księgowych może to oznaczać zmianę bardziej fundamentalną niż sam KSeF, ponieważ nie chodzi tylko o nowy kanał wymiany dokumentów, tylko o strukturę i jakość danych wewnątrz całego systemu finansowego organizacji.

Warto tutaj doprecyzować, że „JPK_CIT" to określenie stosowane w praktyce, ale formalnie chodzi o dwie odrębne struktury: JPK_KR_PD, dotyczącą ksiąg rachunkowych oraz JPK_ST_KR, dotyczącą ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. W dalszej części tekstu obie te struktury określane są łącznie jako „JPK_CIT". Dlaczego zatem z perspektywy działu księgowego JPK_CIT może być co najmniej równie dużą zmianą jak KSeF? Oto 12 powodów według Karoliny Wach, Ekspertki BPiON.

1. KSeF zmienia przede wszystkim proces fakturowania. JPK_CIT sięga do samych ksiąg rachunkowych

KSeF ma duży wpływ na procesy związane z wystawianiem, odbieraniem, obiegiem i księgowaniem faktur. JPK_CIT dotyka natomiast tego, jak prowadzone są księgi, jak skonstruowany jest plan kont, jakie dane przechowujemy na zapisach księgowych i w jaki sposób przechodzimy od wyniku rachunkowego do podatkowego.

2. JPK_CIT nie jest kolejnym plikiem, który po prostu wygenerujemy na koniec roku

Plik formalnie raportuje się za określony okres, ale jego jakość jest konsekwencją tego, jak przez cały rok prowadzone są księgi rachunkowe. Jeżeli plan kont nie zapewnia odpowiedniej analityki, dane kontrahentów są niespójne, część informacji podatkowych funkcjonuje poza systemem, a korekty wykonywane są w Excelu dopiero przy kalkulacji CIT: przygotowanie prawidłowego JPK_CIT na koniec roku może być bardzo trudne.

3. JPK_CIT pokazuje administracji podatkowej znacznie więcej niż sama deklaracja CIT

Do tej pory organ podatkowy otrzymywał przede wszystkim wynik rozliczenia podatkowego. JPK_CIT daje znacznie szerszy, ustrukturyzowany obraz danych pochodzących z ksiąg rachunkowych i ich powiązania z rozliczeniem podatkowym. To zmiana filozofii raportowania: od raportowania wyniku do raportowania danych, które do tego wyniku prowadzą, co potencjalnie ułatwia automatyczną identyfikację niespójności i nietypowych zależności w danych.

4. JPK_CIT bardzo mocno łączy rachunkowość z podatkiem dochodowym

Różnice pomiędzy wynikiem rachunkowym i podatkowym (trwałe, przejściowe, przychody niepodlegające opodatkowaniu czy koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu) przestają być wyłącznie elementem kalkulacji CIT wykonywanej na koniec okresu. JPK_CIT wymusza znacznie bardziej uporządkowane podejście do tego, gdzie powstaje różnica podatkowa, z jakiej transakcji wynika i jak jest powiązana z księgami rachunkowymi.

Co istotne, zakres raportowanych danych nadal się rozwija. W sierpniu 2026 r. Ministerstwo Finansów rozpoczęło konsultacje dotyczące rozszerzenia słownika znaczników podatkowych oraz węzła RPD, co może oznaczać dalsze zmiany w sposobie mapowania danych księgowych i podatkowych.

5. Plan kont przestaje być wyłącznie wewnętrznym narzędziem księgowości

W kontekście JPK_CIT szczególnego znaczenia nabiera konstrukcja planu kont oraz przypisywanie znaczników. Rozporządzenie wskazuje przy tym, że znaczniki kont mają być przypisywane według kryteriów klasyfikacyjnych stosowanych przez jednostkę dla zapisów zdarzeń w księgach rachunkowych. To ważne, ponieważ punktem wyjścia powinno być rzeczywiste znaczenie rachunkowe konta, a nie próba technicznego „dopasowania” planu kont do struktury JPK.

6. Największym problemem nie zawsze będzie technologia. JPK_CIT może ujawnić problemy, które już istnieją w księgach

JPK_CIT nie tworzy większości problemów z danymi księgowymi. Ono powoduje, że problemy, które dotychczas można było skorygować lub obejść na etapie zamknięcia roku, stają się znacznie bardziej widoczne. Może chodzić na przykład o brak odpowiedniej analityki, niespójne kartoteki, brak jednoznacznego powiązania księgi głównej z ewidencjami pomocniczymi, ręczne korekty, różne źródła danych czy kalkulację podatku prowadzoną poza systemem.

7. Szczególne wyzwanie dla spółek korzystających z globalnych ERP

Polskie spółki należące do międzynarodowych grup często korzystają z globalnych systemów, takich jak SAP, Oracle czy inne grupowe ERP. Systemy te są projektowane i standaryzowane z perspektywy całej grupy, a nie polskich wymogów sprawozdawczych i podatkowych. JPK_CIT wymaga natomiast bardzo szczegółowej struktury danych. Może to oznaczać konieczność zmian w planie kont, analitykach, master data, interfejsach, lokalnych rozszerzeniach systemu czy sposobie prowadzenia kalkulacji podatkowej. Globalny ERP sam w sobie jest problemem, ale problem może pojawić się wtedy, gdy mamy połączenie globalnej standaryzacji, ograniczonej możliwości lokalnych zmian i bardzo szczegółowych polskich wymogów raportowych.

8. Paradoks globalnej standaryzacji

Im bardziej scentralizowany i wystandaryzowany jest globalny model finansowy grupy, tym trudniejsze może być wprowadzenie bardzo specyficznych lokalnych wymogów JPK_CIT. Pamiętajmy, że polski dział finansowy często nie jest właścicielem systemu. Nawet stosunkowo niewielka lokalna zmiana może wymagać zaangażowania globalnego IT, przygotowania business case'u, developmentu, testów, akceptacji oraz oczekiwania na odpowiedni release systemu. To kolejny punkt, który pokazuje, dlaczego przygotowań do JPK_CIT nie należy odkładać do momentu pierwszego raportowania.

9. Szczególnie ryzykowne mogą być procesy i korekty prowadzone poza ERP

W międzynarodowych grupach często spotykamy sytuację, w której podstawowe księgowania odbywają się w globalnym ERP, natomiast lokalne korekty statutowe, podatkowe czy dodatkowe analizy prowadzone są poza systemem. Dotychczas taki model mógł funkcjonować przez lata. JPK_CIT powoduje jednak konieczność zastanowienia się, czy wszystkie dane potrzebne do odtworzenia relacji pomiędzy księgami rachunkowymi a rozliczeniem podatkowym są dostępne, spójne i możliwe do zaraportowania.

10. JPK_CIT to nie tylko projekt księgowy. Potrzebna jest współpraca na wielu poziomach

Księgowość rozumie znaczenie ekonomiczne transakcji i sposób ich ujęcia w księgach. Dział podatków odpowiada za ich konsekwencje podatkowe. IT wie natomiast, gdzie znajdują się dane i czy można je prawidłowo wyciągnąć oraz przekształcić do wymaganej struktury. Jeżeli którykolwiek z tych obszarów pracuje nad JPK_CIT oddzielnie, ryzyko błędów może rosnąć. Samo techniczne wygenerowanie poprawnego XML nie oznacza jeszcze, że raportowane dane są prawidłowe rachunkowo i podatkowo.

11. JPK_ST_KR jest bardzo dobrym przykładem, jak głęboko nowe raportowanie wchodzi w dane księgowe

Ewidencja środków trwałych jest dobrym przykładem obszaru, w którym dane były często budowane przez wiele lat i nie zawsze wszystkie informacje wymagane obecnie do raportowania były wcześniej potrzebne w takiej formie. JPK_ST_KR pokazuje więc szerszy kierunek zmian: raportowanie podatkowe schodzi coraz głębiej do danych źródłowych i ewidencji pomocniczych, a nie pozostaje wyłącznie na poziomie deklaracji.

12. „Pierwsze raportowanie” nie powinno być traktowane jako faktyczny termin wdrożenia

Jeżeli trzeba przebudować plan kont, uzupełnić master data, zmienić sposób identyfikowania różnic podatkowych albo dostosować globalny ERP, nie da się wiarygodnie zrobić tego kilka tygodni przed przygotowaniem pliku. W praktyce najważniejsze pytanie dla CFO i głównego księgowego powinno brzmieć nie: „kiedy musimy wysłać pierwszy JPK_CIT?”, ale „od kiedy nasze księgi muszą być prowadzone w sposób, który pozwoli ten plik prawidłowo przygotować?”

KSeF cyfryzuje i standaryzuje bardzo ważny fragment obiegu dokumentów. JPK_CIT idzie w innym kierunku: standaryzuje zakres danych przekazywanych z ksiąg rachunkowych i pokazuje powiązanie rachunkowości z rozliczeniem podatku dochodowego. Podsumowując można powiedzieć, że JPK_CIT nie tworzy większości problemów w księgowości. Powoduje natomiast, że problemy z planem kont, jakością danych, ewidencją podatkową czy integracją systemów stają się znacznie bardziej widoczne.