Przełomowy wyrok SUE w sprawie VAT. Firmy nie muszą czekać na fakturę, aby odliczyć podatek

Przeczytaj także: Prawo do odliczenia VAT. Wydatek nie zawsze musi mieć bezpośredni związek z działalnością opodatkowaną firmy

Przedsiębiorcy nie powinni ponosić przejściowego ciężaru podatku wyłącznie z powodu późniejszego otrzymania faktury. 11 lutego 2026 r. Sąd Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie T-689/24 I S.A. przeciwko Dyrektorowi KIS, kwestionując dotychczasowe podejście polskich organów podatkowych do momentu odliczenia VAT.

SUE uznał, że polskie przepisy uzależniające możliwość odliczenia VAT od momentu otrzymania faktury - nawet jeśli podatnik otrzymał ją jeszcze przed złożeniem deklaracji - są niezgodne z dyrektywą 2006/112/WE oraz z zasadą neutralności i proporcjonalności VAT.

Czego dotyczyła sprawa?

Spór dotyczył izby rozliczeniowej dla obrotu gazem i energią elektryczną. Izba zapytała Dyrektora KIS, czy może odliczyć VAT naliczony w okresie, w którym zostały spełnione materialne przesłanki odliczenia, mimo że faktura została przesłana w kolejnym okresie rozliczeniowym, ale jeszcze przed złożeniem deklaracji podatkowej.

Izba chciała odliczyć podatek w okresie, w którym zostały spełnione materialne przesłanki odliczenia,
czyli w momencie powstania obowiązku podatkowego po stronie dostawcy, przy istnieniu związku nabytych towarów lub usług z działalnością opodatkowaną VAT oraz przy braku okoliczności wyłączających prawo do odliczenia, o których mowa w art. 88 ustawy o VAT.

– Mówimy o sytuacji, w której wszystkie materialne warunki odliczenia VAT zostały spełnione, natomiast sama faktura została otrzymana w kolejnym okresie rozliczeniowym, choć jeszcze przed upływem terminu na złożenie deklaracji. Podatnik chciał rozliczyć VAT w okresie, w którym faktycznie powstało prawo do odliczenia, a nie dopiero w miesiącu otrzymania faktury - wyjaśnia Szymon Lipiński, ekspert podatkowy w Crowe.

Stanowisko organów skarbowych i WSA

Dyrektor KIS uznał, że prawo do odliczenia powstaje dopiero w momencie otrzymania faktury. W jego ocenie takie ukształtowanie przepisów nie narusza zasady neutralności VAT, ponieważ podatnik nie traci prawa do odliczenia, a jedynie realizuje je później.

WSA w Warszawie podzielił tę wykładnię, uznając, że prawo do odliczenia przysługuje dopiero po spełnieniu dwóch warunków: faktycznym dokonaniu transakcji oraz posiadaniu faktury. W ocenie sądu wymóg formalny wynikający z art. 178 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE w praktyce modyfikuje moment powstania prawa do odliczenia, co oznacza, że powstaje ono dopiero w chwili otrzymania faktury.

Dopiero NSA, rozpatrując skargę kasacyjną, skierował pytanie prejudycjalne do SUE.

Wyrok SUE

Sąd Unii Europejskiej jednoznacznie stwierdził, że polskie przepisy, które w takiej sytuacji przesuwają moment wykonania prawa do odliczenia na kolejny okres rozliczeniowy, są niezgodne z prawem unijnym.

SUE wskazał, że prawo do odliczenia powinno być wykonywane co do zasady w tym samym okresie, w którym powstało, czyli w chwili, gdy podatek stał się wymagalny. Jeżeli podatnik nie może odliczyć VAT w tym okresie, mimo że faktura była już dostępna przed złożeniem deklaracji, ponosi tymczasowy ciężar podatku.

– To bardzo istotne rozstrzygnięcie. SUE przypomniał, że prawo do odliczenia VAT ma charakter fundamentalny i nie może być ograniczane wyłącznie z przyczyn formalnych, jeżeli spełnione są przesłanki materialne. W praktyce oznacza to, że państwo nie może „przesuwać w czasie” prawa do odliczenia tylko dlatego, że faktura wpłynęła kilka dni później, skoro podatnik posiada ją przed złożeniem deklaracji - komentuje ekspert Crowe.

Sąd wyraźnie wskazał, że taka praktyka narusza zasadę neutralności oraz zasadę proporcjonalności. Podkreślił również bezpośredni charakter prawa do odliczenia, wskazując, że mechanizm VAT ma zapewniać możliwie natychmiastowe odliczenie podatku naliczonego, jeśli spełnione są warunki materialne, a formalności nie mogą prowadzić do nieuzasadnionego przesunięcia w czasie.

Co wyrok SUE oznacza dla podatników?

W praktyce wyrok dotyczy powszechnej sytuacji, w której dostawa ma miejsce pod koniec miesiąca, natomiast faktura jest wystawiana do 15. dnia miesiąca następnego. W konsekwencji, w skrajnym przypadku pomiędzy datą dostawy a datą otrzymania faktury może upłynąć ponad 40 dni. Obecnie polskie regulacje powodują, że w takiej sytuacji podatnik może odliczyć VAT dopiero w rozliczeniu za miesiąc otrzymania faktury, co oznacza przesunięcie prawa do odliczenia nawet o jeden pełny okres rozliczeniowy.

Zgodnie z wyrokiem SUE, jeżeli faktura została otrzymana przed terminem złożenia deklaracji za dany okres, podatnik powinien mieć możliwość odliczenia VAT już w deklaracji za okres, w którym spełnione zostały materialne przesłanki odliczenia.

– W wymiarze finansowym to wymierna różnica. Dla wielu firm oznacza to poprawę płynności i koniec sytuacji, w której przez kilka tygodni de facto kredytują budżet państwa. Wyrok może otworzyć drogę do weryfikacji dotychczasowych rozliczeń i ewentualnych korekt, zwłaszcza w branżach o dużej skali transakcji i wysokich kwotach VAT – dodaje Szymon Lipiński.

Organy podatkowe i sądy administracyjne są związane wykładnią przedstawioną przez SUE. Można spodziewać się, że stanowisko to będzie musiało zostać uwzględnione zarówno w praktyce interpretacyjnej, jak i w ewentualnych zmianach legislacyjnych.

– Wyrok wpisuje się w konsekwentną linię orzeczniczą unijnych sądów, zgodnie z którą prawo do odliczenia VAT jest podstawowym elementem konstrukcji tego podatku i powinno być realizowane możliwie szybko, jeśli spełnione są warunki materialne - podsumowuje ekspert Crowe.