Po rezygnacji z kasowej metody rozliczania VAT, zachowując jednocześnie status małego podatnika, przedsiębiorca ma prawo przyjąć jeden ze sposobów rozliczania VAT: kwartalne rozliczanie podatku bez stosowania metody kasowej albo miesięczne rozliczanie VAT na zasadach ogólnych.

Aby móc skorzystać z pierwszej z ww. form rozliczeń, należy posiadać nadal status małego podatnika VAT oraz rozliczać VAT kasową metodą co najmniej przez 12 miesięcy (aby móc z niej zrezygnować). Aby przejść na tę formę rozliczania VAT, trzeba ponadto dokonać zawiadomienia fiskusa o zmianie formy rozliczania VAT przez firmę. W zgłoszeniu aktualizacyjnym (na druku VAT-R) informującym o zmianie sposobu rozliczania firmy z kwartalnego (kasowego) na kwartalne (bez metody kasowej), wypełnia się odpowiednie pola wskazane w poniższym przykładzie.

PRZYKŁAD
Załóżmy, że firma po półtorarocznym okresie stosowania metody kasowej postanowiła zrezygnować z niej od IV kwartału 2009 r. i przejść na rozliczanie kwartalne bez jej stosowania. W składanym formularzu VAT-R wypełni następujące pozycje:

• W polu 4 kwadrat 2 "Aktualizacja danych".
• W polu 39 kwadrat 3 "Podatnik rezygnuje (zrezygnował) z metody kasowej".
• W polu 40, 41 poda kwartał i rok od którego rezygnuje z metody kasowej tj. kwartał IV rok 2009.
• W polu 44 zaznaczy kwadrat 1 przez co wskaże, że wybiera (wybrała) możliwość rozliczania się za okresy kwartalne.

Przyjęcie kwartalnego sposobu rozliczania VAT bez stosowania metody kasowej polega na tym, że deklaracje podatkowe składane są za okresy kwartalne, na formularzu deklaracji VAT-7K (natomiast jeżeli firma nie posiada statusu małego podatnika ze względu na wysokość obrotów i stosuje kwartalne rozliczanie VAT składa wówczas deklarację VAT-7D), przy jednoczesnym rozliczaniu podatku należnego i naliczonego na zasadach ogólnych tj. takich samych jak przy rozliczaniu miesięcznym z tą jedynie różnicą, że rozliczenia VAT dokonuje się co kwartał, a nie co miesiąc. Deklarację składa się w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, którego rozliczenie dotyczy. Obowiązują tutaj również ogólne zasady przy wystawianiu faktur VAT dokumentujących sprzedaż. Nie oznacza się ich więc jako "Faktury VAT-MP" ale jako "zwykłe" faktury VAT. Przyjmując kwartalne rozliczanie VAT (bez metody kasowej), podatek należny wykazywany jest w rozliczeniu za ten kwartał, w którym na zasadach ogólnych powstał obowiązek podatkowy dla wykonanej w danym okresie czynności.

Metoda kwartalnego rozliczenia VAT jest korzystna dla firmy wówczas, gdy występuje u niej stała nadwyżka podatku należnego nad naliczonym. Skutkuje ona w tym przypadku przesunięciem zapłaty zobowiązania podatkowego od wykonanych czynności mimo, że obowiązek podatkowy powstaje od nich na zasadach ogólnych - czyli często wcześniej. Z opóźnieniem, zatem wpłacany jest też należny podatek. Metoda ta nie jest natomiast korzystna wówczas, gdy firma ma stałą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu oraz w sytuacji, gdy dokonuje zakupów inwestycyjnych, które powodują powstanie nadwyżki. Stosując rozliczenie kwartalne otrzymuje wówczas zwrot tej nadwyżki później, niż otrzymywałaby go przy rozliczaniu miesięcznym.

PRZYKŁAD
Po rezygnacji z kasowego rozliczania VAT firma przyjęła kwartalne rozliczanie na zasadach ogólnych, począwszy od IV kwartału 2009 r. W dniu 12 października wydała towar nabywcy. W dniu 15 października 2009 r. wystawiła fakturę VAT dokumentującą tę sprzedaż, na łączną kwotę 17.000 zł plus należny VAT w wysokości 3.740 zł. Obowiązek podatkowy od tej sprzedaży powstał w dniu wystawienia faktury tj. w październiku. Kwartalne rozliczenie VAT spowoduje natomiast, że firma rozliczy go dopiero w deklaracji za IV kwartał, którą powinna złożyć do 25 stycznia 2010 r.

Podobnie należy rozliczać podatek naliczony od zakupów towarów i usług dokonanych podczas stosowania tej formy rozliczania VAT. Podatek naliczony podlegający odliczeniu wynikający z otrzymanych faktur lub dokumentów celnych, uwzględniany będzie w rozliczeniu za ten kwartał (lub w jednym z 2-ch następnych), w którym dokumenty te firma otrzymała (tj. przysługuje jej prawo do odliczenia VAT na zasadach ogólnych), bez konieczności spełnienia innych dodatkowych warunków, odnośnie uregulowania wynikających z nich należności.