eGospodarka.pl

eGospodarka.plPodatkiPorady podatkowe › Wypadek przy pracy: pracownik nie płaci podatku od odszkodowania

Wypadek przy pracy: pracownik nie płaci podatku od odszkodowania

2017-07-25 13:30

Wypadek przy pracy: pracownik nie płaci podatku od odszkodowania

Fiskus musi słuchać sądów © Gino Santa Maria - Fotolia.com

O tym, że fiskus chce opodatkować jak największą liczbę świadczeń, wie każdy. Przy stosowaniu zwolnień z podatku naturalnie stara się stosować jak największe ograniczenia. Często jednak jego zapęd temperują sądy administracyjne, wręcz wytykając mu takie podejście. Tak było ostatnio przy odszkodowaniach wypłacanych pracownikom za wypadki przy pracy.

Przeczytaj także: Odszkodowanie za wypadek przy pracy z podatkiem dochodowym?

Art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określa, co należy rozumieć pod pojęciem przychodu z pracy. Definicja ta jest tak szeroka, że obejmuje każde świadczenie, jakie otrzymuje pracownik od zakładu pracy, bez względu na to, czy ma ono formę pieniężną czy pozapłacową.

Art. 21 tejże ustawy zwalnia z kolei od podatku określone przychody. Każde zwolnienie jest tutaj jednak bardzo mocno obwarowane, a fiskus dba o to, aby każdy wymagany warunek był spełniony co do joty. W przeciwnym razie uznaje, że zwolnienie nie przysługuje.
art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy mówi, że wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

fot. Gino Santa Maria - Fotolia.com

Fiskus musi słuchać sądów

Wydawane wyroki sądowe wiążą wprawdzie tylko w konkretnej sprawie, niemniej nie powinny być pomijane przy innych rozstrzygnięciach. Stąd fiskus nie może pomijać wcześniejszych rozstrzygnięć sądów odnoszących się do takich samych stanów faktycznych. Skoro zaś składy orzekające zwalniają od podatku wypłacane odszkodowania za wypadki przy pracy, to organy podatkowe na siłę nie mogą ich opodatkowywać.


Z tego zwolnienia chciała skorzystać spółka wypłacająca swoim pracownikom i byłym pracownikom odszkodowania za wypadki przy pracy. Specyfika jej działalności niesie za sobą ryzyko występowania takich wypadków, a w związku z tym na samej zainteresowanej spoczywa wiele obowiązków o charakterze proceduralno-organizacyjnym. Jednym z jej obowiązków jest tutaj rekompensowanie kosztów wywołanych uszkodzeniem ciała pracownika lub jego rozstrojem zdrowia.

Mianowicie na podstawie art. 444 § 1 Kodeksu cywilnego zwraca ona poszkodowanym w wyniku wypadku przy pracy pracownikom lub byłym pracownikom udokumentowane fakturami i rachunkami koszty leczenia, rehabilitacji (w tym koszty nabycia specjalistycznej aparatury rehabilitacyjnej), koszty przedmiotów ortopedycznych (koszty nabycia kul, protez, gorsetów), koszty aparatów słuchowych lub bezpośrednio finansuje te koszty.

Spółka chciała się dowiedzieć, czy odszkodowania takie są opodatkowane, czy też korzystają ze zwolnienia od podatku (przy czym obstawała). Co na to fiskus?

Fiskus - podatek trzeba zapłacić


Dyrektor Izby Skarbowej wydający odpowiedź stwierdził, że zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 3 przytoczonej ustawy nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a jedynie te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów, z wyjątkami wyżej wymienionymi.

Odnosząc się natomiast do przepisów Kodeksu cywilnego organ wyjaśnił, że co prawda prawo cywilne odrębnie odnosi się do „odszkodowań” i odrębnie do „zadośćuczynień”, niemniej na tle podatku dochodowego różnice takie nie występują. Dlatego określone tutaj „odszkodowanie” odnosi się także do „zadośćuczynienia” będącego formą wynagrodzenia szkody.

Jednakże art. 444 Kodeksu cywilnego nie normuje wprost wysokości odszkodowania ani zasad jego ustalania. Na tej podstawie fiskus przyjął, że opisane wyżej zwolnienie nie może tutaj mieć zastosowania.

Sądy - przepisy są precyzyjne i zwolnienie należy stosować.


Fiskusa nie poparły jednak sądy. Sprawa znalazła swój finał przed NSA, który w wyroku z dnia 26.05.2017 r., sygn. akt II FSK 1198/15 wyjaśnił, że wykładni pojęcia „odszkodowania”, o którym mowa w przepisach podatkowych, należy dokonywać zgodnie z przyjętymi w systemie prawa cywilnego regułami. Nie można tutaj pominąć art. 361 § 2 k.c., zgodnie z którym naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Zdaniem NSA:
Pod pojęciem odszkodowania rozumieć należy świadczenie, którego celem jest naprawienie wyrządzonej szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo.

NSA podkreślił, że wykładnia językowa art. 444 § 1 k.c., uzupełniona wykładnią systemową wewnętrzną, prowadzi do wniosku, że przepis ten, odmiennie niż czynią to pozostałe regulacje Kodeksu cywilnego odnoszące się do odpowiedzialności odszkodowawczej, określa zasady ustalania wysokości odszkodowania, tj. ustalenia go w wysokości odpowiadającej poniesionym kosztom, a nie jedynie ogólne przesłanki jego ustalenia.
Zdaniem NSA
Za odszkodowania wypłacone na podstawie przepisów prawa uznać należy odszkodowania, których źródłem jest przepis prawa, niezależnie od tego, czy bezpośrednim tytułem okaże się na przykład decyzja organu państwa czy wyrok sądu.

W rezultacie odszkodowania takie są wolne od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej.

NSA ostro o organach podatkowych


W przedstawionym wyroku NSA ostro skrytykował organy podatkowe, zdaje się - świadomie pomijają podejście sądów. NSA przytoczył szereg ostatnio wydanych wyroków wyjaśniających powyższą problematykę (II FSK 1197/15, II FSK 1277/15, II FSK 1278/15, II FSK 1349/15, II FSK 1350/15, II FSK 1535/15, II FSK 1536/15, II FSK 1537/15, II FSK 1538/15).

Sąd podkreślił, że „(...) nie pogłębia zaufania do organów takie działanie, które ignoruje całkowicie - spójne w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, uznające na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., że wolne od podatku dochodowego są wypłacone lub w inny sposób sfinansowanie pracownikom (i byłym pracownikom) świadczenia (odszkodowania, zadośćuczynienia) z tytułu wypadków przy pracy. Jest to o tyle istotne, że powołany przez skarżącą i WSA we Wrocławiu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r., II FSK 2008/11 - negujący stanowisko organu interpretacyjnego - zapadł w analogicznej sprawie wobec jednego z oddziałów skarżącej spółki. W konsekwencji w tym samym stanie faktycznym i prawnym odnoszących się do podmiotów gospodarczych, jakimi są skarżąca spółka oraz jej oddziały, zostały wydane następnie negatywne dla nich interpretacje podatkowe.(...)”

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (1)

  • czarna magia, bez specjalistów ani rusz

    Ceilon / 2017-08-01 16:00:15

    Ja tam z tego wszystkiego niewiele rozumiem... Parę miesięcy temu miałem wypadek samochodowy, ubezpieczyciel nie chciał uznać, że należy mi się odszkodowanie. Ale ja się wtedy nasiedziałem w internecie, ile naczytalem. Nie sądzę, żebym był teraz mądrzejszy, ale przynajmniej w końcu trafiłem na stronę advoco.pl. Od tamtej pory wszystko zaczęło się zmieniać na lepsze. Firma doradziła, jak rozmawiać z ubezpieczycielem i jak uzyskać pieniądze. Udało się! odpowiedz ] [ cytuj ]

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć urząd skarbowy lub izbę skarbową.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: