eGospodarka.pl

eGospodarka.plPodatkiPorady podatkowe › Rozliczenie straty podatkowej w rocznym PIT 2017

Rozliczenie straty podatkowej w rocznym PIT 2017

2018-04-13 12:51

Rozliczenie straty podatkowej w rocznym PIT 2017

Strata podatkowa w rocznym PIT © Piotr Adamowicz - Fotolia.com

Poniesiona w danym roku strata może obniżyć dochód do opodatkowania lat następnych. Trzeba się tutaj jednak trzymać sztywnych reguł co do sposobu oraz terminu rozliczenia takiej straty. Nie każdą stratę można też w rachunku podatkowym uwzględnić.
Art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej „ustawa”) to podstawowy przepis regulujący zasady rozliczania strat podatkowych. Z jednej strony wskazuje on pojęcie straty podatkowej, z drugiej zaś to kto, ile i kiedy może odliczyć.

Dochodem z danego źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym (którym w przypadku podatników podatku dochodowego od osób fizycznych jest rok kalendarzowy). Stratą podatkową jest sytuacja odwrotna, czyli taka w której koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów. Dochód bądź stratę ustala się na podstawie wyłącznie przychodów i kosztów podatkowych uzyskanych/poniesionych w danym roku.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyróżnia 8 różnych źródeł przychodów. Są to:
  1. stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
  2. działalność wykonywana osobiście;
  3. pozarolnicza działalność gospodarcza;
  4. działy specjalne produkcji rolnej;
  5. najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
  6. kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione niżej;
  7. odpłatne zbycie, nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów i innych rzeczy poza prowadzoną działalnością gospodarczą
  8. inne źródła.

Dochód bądź strata podatkowa powstaje odrębnie dla każdego z tych źródeł przychodów, a nie łącznie. Strata może być rozliczona jedynie z dochodu powstałego z tego samego źródła przychodów.

fot. Piotr Adamowicz - Fotolia.com

Strata podatkowa w rocznym PIT

Działalność gospodarcza, prywatny najem, kapitały pieniężne - to podstawowe źródła przychodów, w których można rozliczyć wystąpienie straty podatkowej. Ustawodawca wskazuje minimalny i maksymalny okres takiego rozliczenia. Zabrania też kompensować straty z jednego źródła z dochodami innego.


Rozliczenie straty z lat ubiegłych w PIT


O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty. - mówi art. 9 ust. 3 ustawy.

1. Ważne źródło dochodu i straty
Uzyskanie dowolnego dochodu nie pozwala na automatyczne rozliczenie straty. Zarówno powstanie straty jak i uzyskanie dochodu musi nastąpić z tego samego źródła, aby tę pierwszą móc odliczyć.

Co powyższe oznacza w praktyce? Dla przykładu przedsiębiorca, który jednocześnie pracuje na etacie, bądź uzyskuje przychody z tzw. działalności wykonywanej osobiście, straty z firmy „nie skompensuje” z wynagrodzeniem z etatu czy umowy zlecenie zawartej poza działalnością gospodarczą. Jedynie dochód uzyskany z firmy o taką stratę będzie mógł zostać pomniejszony.

2. Ograniczony termin odliczenia straty
Rozliczenie straty podatkowej jest ograniczone w czasie i to w dwojaki sposób. I tak stratę z danego roku można rozliczyć jedynie w pięciu kolejnych latach - i to następujących bezpośrednio po tym, który przyniósł stratę. Termin ten biegnie nieprzerwanie bez względu na to, czy podatnik zamierza stratę rozliczyć czy też nie i kiedy jej rozliczanie chciałby rozpocząć.

Przykładowo strata poniesiona w roku 2016 może być rozliczona wyłącznie w latach 2017-2021. Po upływie tego okresu prawo do jej odliczenie bezpowrotnie przepadnie.

Nie ma tutaj jednak wymogu, aby w każdym roku stratę taką rozliczać. Przedsiębiorca może zatem przykładowo odliczyć ja od dochodu z roku 2017, 2019 i 2020 (bądź w innej konfiguracji).

Obok maksymalnego terminu rozliczenia straty ustawodawca wskazał także minimalny okres do tego potrzeby. Jednorazowo (a więc w jednym roku podatkowym) podatnik może rozliczyć maksymalnie 50% poniesionej w danym roku straty. Dlatego strata podatkowa jest rozliczana przez okres co najmniej 2 lat (niekoniecznie ze sobą sąsiadujących).
Stratę podatkową rozlicza się przez okres co najmniej dwóch lat (pod warunkiem, że w każdym z tych lat podatnik dokona maksymalnego odliczenia w wysokości 50% poniesionej straty) w ciągu maksymalnie 5 lat następujących po roku, w którym strata została poniesiona.

3. Odliczenie w jednym roku
Ustawodawca wskazał jedynie górny pułap rocznego odliczenia, nie wskazując jego wartości minimalnej. Stąd decyzja w tym zakresie leży wyłącznie w gestii podatnika. Może on postanowić przykładowo o odliczeniu w jednym roku jedynie 5% czy 15% wartości straty bądź w ogóle jej nie odliczyć. Oczywiście wartość odliczenia nie może przekroczyć uzyskanego w danym roku podatkowym w ramach jednego źródła przychodów dochodu (czy też przychodu w przypadku ryczałtowców).

Jak to została też wyżej podkreślone, przepisy nie wymagają aby podatnik, który rozpoczął rozliczanie straty w jednym roku, kontynuował to działanie w latach następnych. Co za tym idzie, dopóki rozliczenie takie będzie mieściło się w granicy 5 lat, poczynając od roku następującego po tym, w którym stratę poniesiono, zaś w żadnym roku nie przekroczy ono 50% wartości tej straty, sposób jej rozliczenia pozostaje w gestii samego podatnika. Ponadto w przypadku ponoszenia straty przez kilka ostatnich lat, podatnik decyduje także o tym, które z nich w danym roku rozliczy. Oczywiście zalecane jest rozliczanie strat poczynając od tych z lat najstarszych, gdyż na odliczenie tych jest najmniej czasu. Niemniej nie ma przeszkód, aby przyjąć inne rozwiązanie.

Strata z działalności gospodarczej


To własna firma jest najczęściej kojarzona jako źródła przychodów, które może przynieść stratę i w ramach którego jest ona rozliczana. Głównie przedsiębiorcy bowiem często ze stratą się borykają. Prawo do rozliczenia straty podatkowej jest jednak uzależnione od formy opodatkowania prowadzonej firmy. Tylko trzy z nich dają taką możliwość: skala podatkowa, podatek liniowy oraz ryczałt ewidencjonowany. Te trzy formy opodatkowania pozwalają na odliczenie straty. Ta natomiast może wystąpić jedynie w przypadku skali podatkowej oraz podatku liniowego.
Znaczenia nie ma tutaj forma prawna prowadzonej działalności gospodarczej. Prawo do rozliczenia straty zatem mają zarówno ci, którzy prowadzą biznes na własne nazwisko jak i będący wspólnikami spółek osobowych. Przy tych ostatnich bowiem obowiązek rozliczenia podatku dochodowego i tak spoczywa nie na samej spółce, a jej wspólnikach (odmiennie aniżeli w przypadku osób prawnych.

Kilka firm
Prowadzenie działalności gospodarczej w postaci różnych form prawnych, czyli np. na własne nazwisko i jako wspólnik jednej czy dwóch spółek jawnych (bądź innych spółek osobowych), na potrzeby podatku dochodowego jest jednym źródłem przychodu (a nie każda firma odrębnym). Dlatego też stratę podatkową należy tutaj rozpoznawać globalnie (chyba że zostały wybrane różne formy opodatkowania dla prowadzonych firm). Wystąpi ona zatem jedynie wówczas, gdy z wszystkich takich działalności suma przychodów będzie mniejsza od kosztów ich uzyskania. Jeżeli natomiast nadwyżkę kosztów nad przychodami z jednej firmy skompensuje dochód z pozostałych form prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ze stratą podatkową do czynienia mieć nie będziemy.

Ryczałt nie generuje straty ale pozwala na odliczenie
Jak zostało to już wyżej podkreślone, strata może wystąpić tylko w przypadku opodatkowania skalą podatkową bądź podatkiem liniowym, a nie na ryczałcie. Ryczałt ewidencjonowany jest formą opodatkowania, która jedynie daje prawo do rozliczenia straty podatkowej. Dlaczego? Aby bowiem strata wystąpiła, podatkowe koszty uzyskania przychodów muszą przekroczyć przychody podatkowe. Ryczałt ewidencjonowany charakteryzuje się natomiast tym, że w rachunku podatkowym koszty nie są uwzględniane. Dlatego też taka forma opodatkowania nigdy straty nie wygeneruje.

Jak zatem przy ryczałcie rozliczana jest strata? Odliczenie takie jest możliwe pod warunkiem, gdy w roku bądź latach wcześniejszych podatek z firmy był liczony od dochodu. Przedsiębiorca prowadził zatem księgi pozwalające ustalić wartość dochodu bądź straty, czyli w których ewidencjonowano zarówno przychody jak i koszty.

Opodatkowanie ryczałtem nie przeszkadza natomiast w rozliczeniu tej straty w latach, w których ta ma zostać rozliczona (a nie, w których wystąpiła), niemniej tutaj stosowne regulacje nie znalazły się w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, a ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Art. 11 ust. 1 wskazanej ustawy mówi, że podatnik uzyskujący przychody wymienione w art. 6 ust. 1 i 1a, opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, może odliczyć od przychodów stratę, o której mowa w art. 9 ust. 3 i 3a ustawy o podatku dochodowym, oraz wydatki określone w art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, jeżeli nie zostały odliczone od dochodu lub nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym.

W przypadku opodatkowania ryczałtem to przychód jest pomniejszany o poniesioną wcześniej stratę podatkową.
Opodatkowanie ryczałtem wiąże się z ustalaniem podatku wg różnych stawek podatku. Dlatego też odliczenia straty przy tej formie opodatkowania dokonuje się od każdego takiego przychodu (opodatkowanego daną stawką) proporcjonalnie do udziału kwot przychodów (opodatkowanych różnymi stawkami) w całości przychodów łącznie.

Strata podatkowa z działów specjalnych produkcji rolnej


Działalność rolnicza jest wyłączona spod ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej. Jest to pewien obszar działalności rolniczej, która podatkiem dochodowym jest objęta.

Opisane wyżej regulacje rozliczania straty podatkowej stosuje się także w przypadku straty z działów specjalnych produkcji rolnej, ale tylko wówczas, gdy podatnik prowadzi ksiąg podatkowych, na podstawie których ustala dochód (i podatek). Dochód z działów specjalnych produkcji rolnej może być bowiem ustalany w dwojaki sposób - albo wartości rzeczywistej (na podstawie prowadzonych ksiąg), albo na podstawie norm szacunkowych, zaś przy normach szacunkowych wystąpienie straty nie jest możliwe.
Aby rozliczenie straty przy działach specjalnych produkcji rolnej było możliwe, dochód przez okres następnych pięciu kolejnych lat podatkowych musi być z nich ustalany na podstawie ksiąg, a nie w sposób zryczałtowany. Pozostałe warunki rozliczania straty pozostają są takie same, jak opisane wyżej.

Prywatny najem ze stratą?


Najem nieruchomości czy też innych składników majątku poza działalnością gospodarczą również może niekiedy przynieść stratę (np. gdy właściciel wynajmowanego mieszkania przeprowadził w nim gruntowny remont, w związku z czym przychody z czynszu najmu w danym roku były mniejsze od wydatków poniesionych na ten remont oraz inne koszty związane z utrzymaniem nieruchomości).

Podatnicy rozliczający przychody z prywatnego najmu także mogą odliczyć tak powstał stratę podatkową. Zasady jej rozliczenia są takie same, jak w przypadku działalności gospodarczej, w tym także przy wybranym opodatkowaniu ryczałtem ewidencjonowanym.
Uwaga!
Działalność gospodarcza i najem prywatny to dwa odrębne źródła przychodów (przy czym najmu prywatnego nie należy utożsamiać z najmem wykonywanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej). W związku z tym straty poniesionej na jednym takim źródle nie można rozliczyć w ramach drugiego. Nadto nie można też zapominać, że odmiennie określa się tutaj datę powstania przychodów i poniesienia kosztów dla tych źródeł przychodów.

Straty z praw majątkowych i kapitałów pieniężnych


Prawo do rozliczenia straty na opisanych zasadach mają także podatnicy dokonujący odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, papierów wartościowych, w tym odpłatnego zbycia pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka) i odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, czy z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (a więc w uproszczeniu mówiąc z praw majątkowych i kapitałów pieniężnych).
Zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym, dochodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych nie można pomniejszyć o straty z tytułu udziału w innych funduszach kapitałowych oraz inne straty z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, poniesione w roku podatkowym oraz w latach poprzednich.

Strata podatkowa a rozliczenie małżonków


Prawa do rozliczenia straty podatkowej podatnik nie może przenieść na inną osobę. Jest ona przyporządkowana do konkretnego źródła przychodów i konkretnego podatnika. W związku z tym, rozliczyć nie może jej nawet małżonek podatnika i to również w sytuacji, gdy rozliczenie jest wspólne oraz małżonek taki osiąga przychody z tego samego źródła przychodów.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 961/97 uznał, że wspólne opodatkowanie nie jest możliwe, jeżeli małżonek nie uzyskał w danym roku podatkowym przychodu, lecz stratę podatkową. Wspólne rozliczenie jest natomiast możliwe, jeżeli w danym roku jeden z małżonków zamierza rozliczyć stratę poniesioną w latach ubiegłych.

Organy podatkowe zdają się jednak wyrażać stanowisko bardziej przychylne podatnikom. Przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 02.10.2009 r. nr ILPB1/415-772/09-2/TW uznał, że fakt wykazania przez małżonka straty z działalności gospodarczej i nieuzyskiwania innych dochodów nie wyklucza możliwości wspólnego opodatkowania.

Nie każda strata podlega odliczeniu


Ustawodawca zabrania rozliczenia straty:
  • z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych, zbywanych z majtku prywatnego, poza działalnością gospodarczą (czyli np. ze sprzedaży mieszkania czy domu,
  • ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego,
  • z części kapitałów pieniężnych.

Nadto strata podatkowa nie może wystąpić w przypadku:
  • opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym (przy czym przy tej formie opodatkowania możliwe jest rozliczenie straty powstałej wcześniej przy opodatkowaniu formą, gdzie podatek był liczony od dochodu, o czym była mowa wyżej)
  • opodatkowania kartą podatkową bądź podatkiem tonażowym
Z uwagi na zryczałtowane formy opodatkowania nie jest tutaj bowiem ustalany dochód ze źródła przychodów.

Oceń

0 0

Podziel się

Poleć na Wykopie Poleć w Google+

Poleć artykuł znajomemu Wydrukuj

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

REKLAMA

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć urząd skarbowy lub izbę skarbową.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo:

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.