eGospodarka.pl

eGospodarka.plPodatkiAktualności podatkowe › Rozliczenie PIT 2020: rozwiedziony rodzic to samotny rodzic?

Rozliczenie PIT 2020: rozwiedziony rodzic to samotny rodzic?

2021-02-24 11:53

Rozliczenie PIT 2020: rozwiedziony rodzic to samotny rodzic?

Każdy rozwiedziony rodzic może rozliczyć się z dzieckiem? © serq - Fotolia.com

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują możliwość preferencyjnego rozliczenia podatku nie tylko dla małżonków, ale także dla osób samotnie wychowujących dzieci. Powstaje pytanie, czy znajdą one zastosowanie również do rozwiedzionych rodziców, którzy sprawują nad dzieckiem opiekę naprzemienną.

Przeczytaj także: Przy liniowym PIT nie można rozliczyć się z dzieckiem

Istota preferencji


Art. 6 ust. 4 ustawy o PDOF przewiduje, że osoba samotnie wychowująca dzieci ma możliwość określenia podatku w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osiąganych w roku podatkowym przez tę osobę. Ma to znaczenie dla tych rodziców, którzy rozliczają się na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej, a ich dochód przekracza pierwszy próg skali. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 ustawy o PDOF stawka podatku wynosi 17% do kwoty 85 528 i 32% do nadwyżki ponad tę kwotę, z uwzględnieniem ustawowych kwot zmniejszających podatek.
Oznacza to, że osoba, która przykładowo osiągnęła dochód w wysokości 165 528, od nadwyżki ponad 85 528, czyli od kwoty 80 tys. będzie zobowiązana zapłacić 32% podatku. Korzystając z opodatkowania przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci, będzie mogła obliczyć podatek od połowy tych dochodów, czyli od kwoty 82 764, która jest w całości opodatkowana według stawki właściwej dla pierwszego progu skali podatkowej. Ten podatek musi co prawda podwoić, ale w efekcie płaci stawkę 17% od całości swoich dochodów. Różnica jest więc istotna.

Ustawa określa przy tym zakres podmiotowy preferencji. Dotyczy ona rodzica lub opiekuna prawnego podlegającego nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
  • małoletnie,
  • bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
  • do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie. Przy czym w tym wypadku przepis określa dodatkowe warunki dotyczące dochodów uzyskiwanych przez dziecko.

Przepisy wskazują dodatkowo, że do sumy dochodów rodziców nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w ustawie o PDOF. Preferencyjny sposób opodatkowania nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy o podatku liniowym lub przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Samotne wychowywanie


Na gruncie powyższych przepisów, wśród podatników zrodziła się wątpliwość, czy z preferencji może skorzystać rozwiedziony rodzic, który – zgodnie z wyrokiem rozwodowym - sprawuje opiekę nad dziećmi sporadycznie, np. tylko w weekendy lub kilka godzin w tygodniu, a dzieci mieszkają z drugim rodzicem. Innymi słowy, jaki jest zakres przedmiotowy i czasowy czynności wykonywanych w stosunku do dzieci, by móc zostać uznanym za osobę samotnie wychowującą dziecko?

Powyższa wątpliwość była przedmiotem interpretacji indywidualnych i sporów sądowych z fiskusem. Na początku bieżącego roku zostały wydane dwa wyroki , kwestionujące stanowisko organów podatkowych i orzekające na korzyść podatnika.
W przedmiotowych sprawach organ interpretacyjny wskazywał, że z istoty pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. Natomiast, kiedy każdy rodzic jest zaangażowany w proces wychowawczy dziecka oznacza to, że w roku podatkowym dziecko wychowywane jest wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich.

Sądy doszły jednak do odmiennych wniosków, argumentując, że proces wychowywania dzieci jest realizowany samotnie przez każdego z rodziców w sytuacji, w której rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi wspólnie, lecz każdy z nich oddzielnie, w innym miejscu, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego. W tej sytuacji prawo do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania wynikającego z art. 6 ust. 4 ustawy o PDOF może mieć każde z rodziców uczestniczących w takim naprzemiennym systemie wychowania dziecka.

Jednocześnie wobec braku wymogu samotnego wychowywania dziecka przez cały rok podatkowy, nie może mieć znaczenia prawnego szczegółowe procentowe określenie czasu faktycznie spędzonego z dzieckiem w ciągu roku czy też stopień rzeczywistego zaangażowania w proces wychowania dziecka, który zresztą w niektórych przypadkach mógłby wymykać się jednoznacznej ocenie.

Obydwa tegoroczne orzeczenia, jak i kilka z roku poprzedniego, mają swoje źródło w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 383/20. Oznacz to, że zaczyna się kształtować stabilna linia orzecznicza korzystna dla podatników, która powinna wpłynąć na próby organów podatkowych odmawiania rozwiedzionym rodzicom preferencyjnego rozliczenia.

Przeczytaj także


Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

PARTNER DZIAŁU PODATKI:

rozlicz swój PIT i pomóż dzieciom zapomnieć o chorobie
bezpłatny program PIT 2020

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć urząd skarbowy lub izbę skarbową.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: