eGospodarka.pl

eGospodarka.plPodatkiInterpretacje i wyjaśnienia › Umowa dożywocia to przychód bez podatku dochodowego?

Umowa dożywocia to przychód bez podatku dochodowego?

2015-09-04 12:25

Umowa dożywocia to przychód bez podatku dochodowego?

Umowa dożywocia to przychód bez podatku dochodowego? © Friedberg - Fotolia.com

Na potrzeby podatku dochodowego umowa dożywocia jest traktowana jako odpłatne zbycie, w związku z czym, jeżeli zostanie ona zawarta przed 5-cioma laty od nabycia nieruchomości, generuje źródło przychodu. Nie da się jednak tutaj określić wysokości przychodu, w związku z czym sam podatek nie wystąpi - wskazał Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 02.09.2015 r. nr DD9.8222.2.152.2015.JQP.

Przeczytaj także: Rozwiązanie umowy dożywocia i podatek od sprzedaży nieruchomości

Jakie wątpliwości wyjaśnił organ podatkowy?

Wnioskodawczyni miała pierwszeństwo wykupu mieszkania od gminy, które do tej pory wynajmowała. Wartość mieszkania została wyceniona na 260 tys. zł. Wnioskodawczyni lokal ten nabyła na podstawie aktu notarialnego w dniu 11 lipca 2013 r., po uwzględnieniu bonifikaty, za kwotę 52 tys. zł.

Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia 19 sierpnia 2013 r. wnioskodawczyni dokonała darowizny mieszkania na rzecz mieszkającego z nią syna z jednoczesnym ustanowieniem na jej rzecz służebności osobistej. Wartość przedmiotu darowizny została określona na 260 tys. zł.

Z uwagi na swój wiek wnioskodawczyni rozważa jednak zmienić formę zabezpieczenia swojego bytu na umowę dożywocia, która jej zdaniem bardziej ją zabezpieczy tj. zapewni jej utrzymanie i opiekę na wypadek utraty zdolności do samodzielnego bytowania. Dlatego wnioskodawczyni chciałaby razem z synem rozwiązać umowę darowizny i zawrzeć umowę dożywocia w zamian za przekazanie mu lokalu mieszkalnego.

Wnioskodawczyni zadała pytanie, czy i jak powinna oszacować wartość zbywanej nieruchomości w drodze umowy dożywocia na potrzeby podatku dochodowego? W przedmiotowej sprawie organ podatkowy zajął następujące stanowisko:

„(...) Zgodnie z art. 908 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.), jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Charakterystyczną cechą dożywocia jest ekwiwalentność świadczeń stron tej umowy, przy czym w doktrynie uznaje się, iż jest to ekwiwalentność rozumiana w sensie subiektywnym, a nie obiektywnym, co oznacza, że świadczenia stron względem siebie nie muszą mieć tego samego wymiaru ekonomicznego, ustalanego według kryteriów obiektywnych. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju umowy zaliczane są do odpłatnych czynności prawnych, które charakteryzują się tym, że każda ze stron uzyskuje jakąś korzyść majątkową (niekoniecznie pieniężną).

fot. Friedberg - Fotolia.com

Umowa dożywocia to przychód bez podatku dochodowego?

Na potrzeby podatku dochodowego umowa dożywocia jest traktowana jako odpłatne zbycie, w związku z czym, jeżeli zostanie ona zawarta przed 5-cioma laty od nabycia nieruchomości, generuje źródło przychodu. Nie da się jednak tutaj określić wysokości przychodu, w związku z czym sam podatek nie wystąpi.


Uwzględniając powyższe, umowa o dożywocie polegająca na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie – ma charakter umowy wzajemnej, a w konsekwencji – jest czynnością prawną o charakterze odpłatnym, tj. w jej wyniku dochodzi do odpłatnego zbycia nieruchomości.

Przechodząc na grunt przepisów prawa podatkowego, należy zauważyć, że ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) – zwana dalej „ustawą”, zawiera w art. 10 ust. 1 katalog źródeł przychodów, wśród których w pkt 8 lit. a) wymienia odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

W myśl art. 19 ust. 1 ustawy, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej. Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia (art. 19 ust. 3 ustawy).

Kwestia opodatkowania dochodu z tytułu zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia była przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, które nie było jednolite w tym zakresie.

Wobec zaistniałej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów, podjął w dniu 17 listopada 2014 r. uchwałę, sygn. akt II FPS 4/14, w myśl której „w przypadku zbycia nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie nie jest możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (…), na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy.”

Po wydaniu uchwały, w przedmiotowym zakresie, ukształtowała się jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych, która jest w pełni zgodna z podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą, np. wyrok NSA z 12 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1349/13, wyrok NSA z 6 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1222/13, wyrok NSA z 11 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3811/14 oraz wyrok NSA z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2194/12.

Wobec powyższego, odnosząc się do przedstawionego zdarzenia przyszłego oraz mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że na gruncie przepisów podatkowych przeniesienie własności lokalu mieszkalnego, na podstawie umowy dożywocia, przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie tego lokalu, stanowi odpłatne zbycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy. Ze względu jednak na brak przesłanek umożliwiających określenie przychodu z tego źródła, na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy, nie wystąpi obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych z tego tytułu.(...)”


Pełną treść interpretacji można przeczytać na stronie Ministerstwa Finansów

Przeczytaj także

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć urząd skarbowy lub izbę skarbową.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: